Hökumət Ödəniş Portalı

   Son illərdə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən elektron ödəniş sistemlərinin yaradılması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl və davamlı islahatların nəticəsində ən müasir texnologiya və proqram təminatlarına əsaslanan arxitekturaya malik olan Milli Ödəniş Sistemi (MÖS) infrastrukturu yaradılmışdır.

   Yaradılmış infrastrukturun əsas komponenti olan Real Vaxt Rejimində Banklararası Milli Hesablaşmalar Sistemi (AZIPS) 16 fevral 2001-ci il tarixində, Xırda Ödənişlər üzrə Hesablaşma Klirinq Sistemi (XÖHKS) isə 2002-ci ilin sonlarında istifadəyə verilmişdir. Bu sistemlərin istismara verilməsi nəticəsində banklar arasında hesablaşmaların real rejimdə aparılmasına, pul dövriyyəsinin sürətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artmasına, eyni zamanda, kiçik həcmli və təkrarlanan xırda ödənişlərin elektron daşıyıcılar əsasında həyata keçirilməsinə, kommunal xidməti müəssisə və təşkilatlarının, böyük sayda xırda ödəniş əməliyyatları aparan hökumət qurumlarının MÖS infrastrukturuna inteqrasiyası üçün əlverişli zəmin yaradılmışdır.

   Yaradılmış infrastruktur imkanlarından tam istifadə edilməsi məqsədilə həyata keçirilən əsas tədbirlərdən biri kommunal və digər kütləvi xidmət müəssisələrinin daxili informasiya sistemlərinin inkşaf etdirilərək MÖS infrastrukturuna texnoloji inteqrasiyasının həyata keçirilməsi, kommunal xidmətləri üzrə ödənişlərin yığım səviyyəsinin və şəffaflığının daha da artırılması və bu sahədə maliyyə dövriyyəsinin bank sisteminə cəlb edilməsi olmuşdur. Mərkəzi Bank tərəfindən bu istiqamətdə araşdırmalar aparılmış, kommunal xidməti haqlarının yığılması üzrə xarici təcrübə öyrənilmiş, bu sahədə mövcud olan informasiya sistemlərinin funksional imkanları təhlil edilmişdir. Bütün bu araşdırmaların nəticəsində MÖS-ün yeni bir komponenti - Kütləvi Ödənişlər üzrə Mərkəzləşdirilmiş İnformasiya Sistemi (KÖMİS) yaradılaraq 11 iyul 2008-ci il tarixində istifadəyə verilmişdir.

   Ən müasir texnologiya və proqram təminatına əsaslanan bu sistemin istifadəyə verilməsi nəticəsində abonentlərə sistemə qoşulmuş maliyyə qurumlarının istənilən ödəniş xidməti nöqtəsində kommunal xidməti borcları haqqında tam informasiya almaq və istənilən ödəniş mexanizmləri (nağd yolla, ödəniş kartları, bank köçürmələri, internet bankçılıq) vasitəsilə ilə ödəniş aparmaq imkanı yaradılmışdır. Sistemə qoşulmuş kütləvi xidmət müəssisələrinin xeyrinə qəbul edilən ödənişlər haqqında məlumatlar 30 saniyə ərzində həmin təşkilatlara çatdırılır. Eyni zamanda, iştirakçı təşkilatların daxili informasiya sistemi ilə yaradılmış yüksək səviyyəli məlumat mübadiləsi interfeysi vasitəsilə bu təşkilatların elektron abonent bazasında baş verən dəyişikliklər real rejimdə mərkəzi informasiya bazasına ötürülür.

   MÖS infrastrukturunun növbəti inkişaf mərhələsində dövlət büdcəsinə ödənişlərin bankdankənar nağd qaydada aparılmasının aradan qaldırılması, modern və çevik idarəetmənin təmin edilməsi üçün dövlət orqanları tərəfindən göstərilən xidmətlərə görə rüsumların və digər ödənişlərin real vaxt rejimində, elektron formada ödənilməsinin təmin edilməsi məqsədi ilə Mərkəzi Bank tərəfindən xüsusi bir layihə həyata keçirildi və KÖMİS-in bazasında “Hökumət Ödəniş Portalı” (HÖP) yaradıldı.

   HÖP-ün infrastrukturundan istifadə edilməklə ödənişlər qəbul edilərkən büdcə təsnifatının kodu, büdcə səviyyəsinin kodu və büdcə təşkilatının kodu kimi vacib rekvizitlər avtomatik rejimdə portal tərəfindən müəyyənləşdirilir və ödəniş tranzaksiyasına əlavə edilir. Eyni zamanda, büdcə vəsaitinin toplanılmasına cavabdeh olan dövlət orqanının müvafiq tabeli qurumunun rekvizitləri də ödəniş məlumatlarının tərkibinə daxil olunur. Bununla da ödənişlərin qəbul edilməsi prosesi sadələşdirilərək, baş verən səhvlərin sayının minimuma endirilməsi və ödəniş tranzaksiyalarının Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyinin və Vergilər Nazirliyinin daxili informasiya sistemlərində avtomatik emalı təmin edilir.

   HÖP-ə inteqrasiya olunmuş dövlət orqanları üzrə ümumilikdə 220-dən çox növdə xidmətlərlə bağlı ödənişlər "Azərpoçt" MMC-nin və 42 bankın yaradılmış infrastruktura inteqrasiya olunmuş 1500-ə yaxın ödəniş məntəqəsində nağd formada və portalın internet resurslarından (www.gpp.az) istifadə edilməklə ödəniş kartları vasitəsilə nağdsız qaydada qəbul edilir.

   Hal-hazırda respublikanın dövlət sektorunda fəaliyyət göstərən "Azərenerji" ASC, "Bakıelektrikşəbəkə" ASC, "Azərsu" ASC, ARDNŞ-in "Azəriqaz" İB, "Azəristiliktəchizat" ASC kimi kommunal xidməti təşkilatları, Maliyyə, Vergilər, İqtisadiyyat və Sənaye, Fövqəladə Hallar, Daxili İşlər nazirlikləri, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu, Dövlət Gömrük Komitəsi və Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi artıq HÖP-ün infrastrukturuna inteqrasiya olunmuşdur. Eyni zamanda, stasionar telefon xidmətləri göstərən “Bakı Telefon Rabitəsi” İB, “Aztelekom” İB və mobil rabitə operatorlarından “Azercell Telekom” MMC artıq portala qoşulmuşlar. Layihənin növbəti mərhələlərində digər dövlət orqanlarının daxili informasiya sistemlərinin yaradılmış infrastruktura inteqrasiya olunması üzrə işlər davam etdiriləcəkdir.

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı
AZ 1014, Bakı şəhəri, Rəşid Behbudov küç. 90
Bütün hüquqlar qorunur © 2014